تاریخ پیکرتراشی

پیکرتراشی، در فضای سه بعدی دنیای فیزیکی ما وجود دارد. تا همین اواخر، پیکرتراشی عمدتا به نمایش شکلهای انسانی و طبیعی با مواد ملموسی محدود می شد که در همان فضای شکلهای مورد نمایش وجود دارند.
پیکرتراشی، همچنین می تواند رویاها و آرزوهای هنرمند را مجسم کند و صورتهای خدایان و انسانها را همواره با قهرمانانه ترین و انسانی ترین حالتها نمایش داده است.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

مردی از اقوام ناحیه گل می میرد، کپیه رومی از روی اصل مفرغین یونانی، پرگاموم، حدود 240 ق.م. مرمر، به اندازه طبیعی ، موزه کاپیتواینو، رم

 

امروزه پیکر تراشی غالبا از آفریدن چهره ی آدمی به عنوان یک تندیس، حتی از پرداختن به خود تندیس، دست برداشته است و به آفریدن شکلهای جدید با مواد جدید و اسلوبهای جدید روی آورده است.

 

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

ادواردو پائولوتسی، مدئا، 1964. آلومینیوم جوشکاری شده

210 در 110 سانتی متر

موزه ی ملی کرولر – مولر، اوترلو، هلند

 

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

جسپر جابز، مفرغ رنگ شده، 1960 – تقریبا 13/5 در 21 سانتی متر.

موزه والراف – ریشارتس، کلن، ساملونگ لودویگ

 

 

پیکرتراشی ممکن است پیوند تنگاتنگ با معماری داشته باشد، و این پیوند غالبا تا بدان پایه می رسد که جدا کردن این دو هنر از یکدیگر غیر ممکن می شود.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

جزئی از پیکره های لغاری – سردر شاهی، کلیسای شارتر

پیکره را وقتی نقش برجسته می نامند که به یک سنگ چهار گوشه یا لوح پشتی چسبیده باشد.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

ستی، قربانی پیشکش می کند، معبد ستی، ابیدوس، حدود 1300 ق.م. سنگ آهک رنگ آمیزی شده، موزه لوور، پاریس

اگر پیکره ها یا طراحی از سطح آن برآمده باشند نقش تمام برجسته،

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

آتناموی آلکائونیوس جوان را گرفته است،

از کتیبه ی مذبح زئوس و آتنا.

مرمر، بلندی 235 سانتی متر.

موزه ی دولتی، برلین

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

مذبح زئوس و آتنا، پرگاموم، حدود 175 ق.م.

موزه برلین (جبهه ی بازسازی شده غربی)

 

و اگر کمی از سطح سنگ یا لوح برآمده باشند، نقش نیم برجسته یا نقش برجسته ی کم عمق نام می گیرند.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

ستی، قربانی پیشکش می کند، معبد ستی، ابیدوس، حدود 1300 ق.م. سنگ آهک رنگ آمیزی شده، موزه لوور، پاریس

 

پیکره ای تنها و از هر گونه چارچوب یا عناصر محیطی مستقل باشد معمولا پیکره ی مجزا – ایستاده یا پیکره ی همه جانبه نامیده می شود، هر چند موارد بسیاری در هنر یونان و رنسانس وجود دارد که در آنها پیکره ی مجزا – ایستاده پیوند تنگاتنگی با معماری پیدا کرده است.

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

الهه پیروزی ساموتراس، حدود 190 ق.م.

مرمر، بلندی تقریبا 240 سانتی متر، موزه لوور، پاریس

در اینجا الهه ی پیروزی در حالی که به دنبال نبردی پیروزمندانه از میان جانشینان اسکندر در دنیای یونانی حدود سال 190 پیش از میلاد باز می گردد

و بر دماغه ی یک کشتی جنگی فرود می آید، شبیه سازی شده است.

این پیکره یکی از شاهکارهای عصر هلنی است، با وجود بادی تند و در حالی که بال زنان فرود می آید، شبیه سازی شده است.

 

در واقع پیکره، چنان عامل نیرومندی در پدید آوردن محیطی فضایی و معنوی است که حضورش در میدانها یا پارکها و باغهای شهر، غالبا عامل کنترل کننده ی فضا یا تاثیر کلی آنها است.

برخی از مجسمه ها را طوری ساخته اند که کاملا دیده شوند یعنی بیننده برای دیدن آنها دورتادورشان بگردد.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

پیر پوژه، پهلوان کروتونا، 1682-1671.

مرمر، بلندی تقریبا 265 سانتی متر.

موزه لوور، پاریس.

 

برخی دیگر را چنان ساخته اند که از زاویه محدودی دیده شوند.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

دوناتلو. قدیس یوحنای انجیل نویس، 1412-1415.

مرمر. موزه دل دومو، فلورانس.

شکل بالا: به شکلی که در موزه دیده می شود.

پایین: به شکلی که برای دیده شدن در سردر کلیسای فلورانس در نظر گرفته شده بود.

 

 

 

چگونه دیده شدن مجسمه، البته نکته ای است که پیکرتراش و کسانی که آن را به نمایش می گذارند باید بدان توجه کنند.
در پیکرتراشی، شاید بیش از هر تلاش هنری دیگری، بافتها یا سایه روشنهای لمس کردنی اهمیت دارند.
همیشه نخستین کشش هر بیننده ای لمس کردن یک پیکره و انگشت کشیدن بر سطح آن است.
پیکرتراش نیز برای این کار برنامه تهیه می کند، و سطوح بسیار متنوعی را از سطح زبر و ناهموار گرفته تا صاف و صیقل دار در آن پدید می آورد.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

سرمردی بر صلیب، 1201 ب.م. چوب.

کلیسای سانتاماریا ایم کاپیتول، کولونی.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

دزیدریو داستینیانو،

پیکره ی سر و سینه یک پسر بچه،

حدود 1455. مرمر.

نگارخانه ی ملی هنر. واشینگتن، بخش کولومبیا (مجموعه ی آندر و ملون)

 

البته بافتها از ماهیت درونی هر ماده ناشی می شوند، و این بر نوع سنگ، چوب، پلاستیک، گل رس، یا فلزی که پیکرتراش برای خود بر می گزیند اثر می گذارد.
گل رس، یا فلزی که پیکر تراش برای خود برمی گزیند اثر می گذارد.
اسلوب پیکرتراشی دو مقوله اساسی – کاهشی و افزایشی – است. مثلا کنده کاری از این لحاظ که شکل نهایی در اثر کاسته شدن از جسم یا توده ی اصلی ظاهر می شود، از نوع اسلوب کاهشی است.

 

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

میکلانژ. برده ی اسیر ناتمام، 1519.

مرمر. نگارخانه ی هنری دله آکادمیا، فلورانس

 

لیکن پیکرتراشی افزایشی، معمولا با گل رس در پیرامون یک میله فلزی صورت می گیرد.
پیکره یا اثری که بدین ترتیب شاخته شود در آتش پخته می شود و برای ساختن قالبی مورد استفاده قرار می گیرد و اثر نهایی نیز با ماده ای چون مفرغ در آن ریخته و قالبگیری می شود.

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

آندرئا وروکیو، داود، حدود 1465 ب.م.

مفرغ، بلندی تقریبا 120 سانتی متر. موزه ملی، فلورانس.

 

اسلوب ریخته گری فلزی، امروزه مانند ساختن بلاواسطه شکلها با جوشکاری فلزات شکلدار که یک اسلوب افزایشی به شمار می رود، رواج فراوان دارد.

 

 

تاریخ پیکرتراشی - سایت مجسمه سازی پارتین باستان

ادواردو پائولوتسی، مدئا، 1964.

آلومینیوم جوشکاری شده، 210در 110 سانتی متر،

موزه ملی کرولر – مولر، اوترلو، هلند.

 

سرامیک یا سفال سازی و فلزکاری نیز باید جزو اعضای خانواده ی پیکرتراشی به شمار آورده شوند، و چندین هنر کوچک و وابسته ی دیگر که تماما از اسلوبهای بسیار اختصاصی بهره می گیرند و زبانهایی مختص خود دارند نیز در این خانواده گنجانده می شوند.

 

موضوع: تاریخ پیکرتراشی

تهیه کننده: مرجان نجفی

منبع:

Gardner’s Art Through the Ages
by Helen Gardner (Author)
Fred S. Kleiner (Author)
Richard G. Tansey (Author)
Mariann Lee (Editor)
مترجم: محمدتقی فرامرزی

مطالب زیر را حتما بخوانید